Sélectionner une page

Date & Heure

09.06.2017
19h

Adresse

Uni-Mail 
Salle : MR280
Boulevard du Pont d’Arve 40
1205 Genève 

Langue·s

albanaise

Type d'événement

Conférence, promotion

Conférencie·rs·ères

Gani Jakupi

Organisateur·s

AEAG, Communauté albanaise Genève, Perspective Art

Suivez notre événement sur

Description

Gani Jakupi ka lindur në vitin 1956 në Kosové. Është krijues i shumanshëm, skenarist dhe ilustrator, kompozitor, fotograf, shkrimtar dhe muzikant. Vizatimet e para i ka publikuar në moshën 13 vjeçare nëpër gazeta lokale në gjuhën shqipe. Me 17 vjet ka publikuar edhe nëpër gazeta të ndryshme të republikave të Jugosllavisë së atëhershme.

Në fillim të viteve ’80 shkon në Paris ku arrin të botoj vizatimet e tij nëpër revista humoristike kurse stripat nëpër revista amatore të pasionuara pas stripave. Pas bredhjeve nëpër Evropë instalohet në Paris ku bashkëpunon me vizatuesin Hugo Labiano.

Me skenarin e Ganiut dhe vizatimet e Labianos realizojnë serinë e romaneve grafike “Matador” që botohet në tre vëllime nga botuesi Glénat. Pas përfundimit të këtyre romaneve, në vitin 1994, nga Parisi transferohet në Barcelonë të Spanjës dhe gradualisht braktis romanet grafike. Më shumë i përkushtohet ilustrimeve, vizatimeve, gazetarisë dhe përkthimeve (mes tjerash edhe veprave të Danilo Kish dhe Kuim Monzo).

Pas disa tregimeve të shkurta ai shkruan një melodramë “Dia de gracia” ose “Dita e falënderimeve” në gjuhën spanjolle që botohet në  vitin 2001, kur edhe publikon analizën politike “Un paréntesis en el silencio” – “Një periudhë e heshtur” që është një përmbledhje e shkrimeve politike në vitet 1989 – 99. Të njëjtin vit ai kompozon kolonën zanore për një film të shkurtër dokumentar që shoqëron ekspozitën “Tiran(i)a” në Qendrën e kulturës bashkëkohore në Barcelonë.

Ndërmjet viteve 2005 dhe 2007 boton një koleksion të librave, respektivisht disqeve për një botues barcelonas mbi personalitetet e harruar të xhazit: Tete Montoli, Pete Seger, Vinicius de Moraes dhe Benny More. Kjo bëri qe tërhoqi vëmendjen e botuesit francez Futuropolis i cili botoi veprën “Roi Invisible” ose “Mbreti i padukshëm” në vitin 2009. Me këtë vepër Ganiu evokoi biografitë e përvuajtura, por sot të harruara të Oscar Aleman, Xhosefin Bejker dhe Djuk Elington, muzikantëve të njohur të xhazit. Për këtë vepër ai u shpërblye me vendin e parë në festivalin e romaneve grafike në Tuluzë të Francës.

Vijon nga i njëjti botues me “Dashnorët e Silvias” në vitin 2010 ku flitet për fatin tragjik të Sylvia Agelof, gruas të implikuar në vrasjen e Leon Trockit – një figurë historike nga Bashkimi Sovjetik që ishte konkurrent i Stalinit.

Në vitin 2012 boton novelën grafike me titull “Dernier image” – “Imazh i fundit”, që është një reportazh mbi gjendjen në Kosovën e pasluftës, me theks të veçantë mbi gjendjen në gazetari. Për këtë vepër është nominuar për shumë çmime nëpër shumë festivale. E njëjta vepër është përkthyer në shqip në vitin 2013 nga botuesi Koha, që paraqet veprën e parë të tillë në gjuhën shqipe.

Të njëjtin vit botohet edhe në frëngjisht romani i botuar më parë në spanjisht “Jour de grâce” – “Dita e falënderimeve” i cili shpallet si romani më i mirë në festivalin e Tuluzit me votat e publikut.

Në vitin 2014 boton edhe romanin e dytë grafik me tematikë nga Kosova “Retour au Kosovo” – “Kthimi në Kosovë” në gjuhën frënge. Në këtë vepër paraqet Kosovën “ku lufta ka mbaruar, por paqja nuk ka zënë vend akoma….” Për këtë roman rrëmben dy medalje, në festivalin ndërkombëtar të romanit grafik në Romë dhe në panairin ndërkombëtar të librit në Bruksel në vitin 2015.

Është në përgatitje të një romani grafik mbi revolucionin kuban në bazë të hulumtimeve vetanake të bazuara në dokumente dhe dëshmi të luftëtarëve dhe politikanëve, të pa publikuara gjer me tani. Duke mbledhur këto materiale ka realizuar edhe një reportazh grafik “Miami sur Cuba” – “Majami mbi Kuba” që flet për komunitetin kuban në Majami, të publikuar në revistën XXI.

Si skenarist e ka shkruar “Sertao ou la fin de temps” – “Sertao ose fundi i kohës” që flet për një kryengritje fetare të fund shekullit XIX në një zonë të humbur në Brazilin verilindor, të quajtur Sertao.

Gjatë gjithë kohës, paralelisht, Gani Jakupi punon edhe në muzikën jazz. Krijon grupin Gani Jakupi Connections dhe publikon dy albume gjer me  tani, Aldea dhe Kismet. Kohë pas kohe paraqiten edhe me koncerte.

Veprat e Gani Jakupit janë të botuara në frëngjisht, spanjisht, katalanas, portugalisht, italisht, anglisht, rusisht, serbo-kroatisht dhe shqip. Për të gjitha veprat së bashku, nga shoqata greke “To Kafeneio ton Ideon” që vepron nën patronazhin e agjencisë së OKB-së për edukim, shkencë dhe kulturë – UNESCO, është dekoruar me çmimin “Aleksandri i Madh”. Çmim ky me të cilin janë dekoruar personalitete të shquara të kulturës siç është Melina Merkuri, aktorja greko-franceze me famë botërore, apo të politikës siç është ish ministri i kulturës i republikës franceze Z. Zhak Lang.

Pra, kjo ishte, në pika të shkurtra, e gjitha rreth biografisë të mysafirit tonë të sotshëm. Ndoshta sonte do të zbulojmë edhe ndonjë gjë të re, që nuk është shkruar askund.

Për fund, shfrytëzoj rastin të falënderoj galerinë PerspetivesArts9, respektivisht z. Xavier Morin për bashkëpunimin dhe angazhimin për të sjell këtu librat “Imazh i fundit” dhe “Retour au Kosovo”. Po ashtu shoqatën Komuniteti Shqiptar i Gjenevës pa të cilën nuk do mund të realizohej kjo mbrëmje.

Tani, para se të kalojmë në pyetje dhe komente të publikut, do i japim fjalën z. Gani Jakupi.     

 

 

Gani Jakupi, né en 1956 au Kosovo, publie sa première BD à l’âge de 13 ans[], dans un magazine régional en langue albanaise. À 17 ans, il a déjà publié dans les journaux et magazines de la plupart des républiques qui constituent la Yougoslavie.

Au début des années ’80, il monte à Paris, réussit à placer ses dessins dans des revues humoristiques, et quelques BD dans des fanzines. Il continue à voyager à travers l’Europe, mais finit par s’installer à Paris. Après un bref passage chez un éditeur gore[], il commence une collaboration avec le dessinateur Hugues Labiano. Trois tomes de la série « Matador », sur un scénario de Jakupi et avec le dessin de Labiano, paraissent entre 1991 et 1994 aux éditions Glénat. Une fois la série terminée, Jakupi s’installe à Barcelone, en Espagne, et délaisse graduellement la BD. Il travaille dans l’illustration, le design, la traduction (entre autres, des œuvres de Danilo Kish[] ou de Quim Monzó[]) ou le journalisme. Après avoir publié quelques histoires courtes, il écrit un polar, « Día de gracia » (2001), et édite des textes d’analyse politique (« Un paréntesis en el silencio »[5]). La même année, il compose la bande sonore pour un court-métrage documentaire qui accompagne l’exposition « Tiran(i)a » dans le Centre de la Culture Contemporaine de Barcelone[].

En 2005, il monte une collection de livres – disques pour un éditeur barcelonais, sur des personnalités parfois oubliées du jazz et de la musique populaire : Tete Montoliu (2005), Pete Seeger (2006), Vinícius de Moraes (2006) et Benny Moré (2007). Il est remarqué par les éditeurs français, et Futuroplis publie son « Le roi invisible » en 2009. L’album est récompense par la Brique d’or au Festival de Toulouse[]. S’ensuivent « Les amants de Sylvia » (Futuropolis, 2010) et « La dernière image » (Collection Noctambule, 2012) (nominée pour le prix Médecins sans Frontières, au Rendez-vous du Carnet de voyage de Clermont-Ferrand, pour le prix Région-Centre au Festival de Blois et pour le prix France Info de la BD de reportage et d’actualité). Il adapte en BD son polar publié antérieurement en espagnol, sous le titre « Jour de grâce », avec Marc N’Guessan au dessin (Dupuis, 2010).

Dans “Le roi invisible”, Jakupi évoque la biographie tourmentée du guitariste de jazz argentin, Oscar Alemán, aujourd’hui oublié, mais qui fut, dans les années ’30, chef d’orchestre de Joséphine Baker, ami intime de Django Reinhardt ou encore de Duke Ellington. “Les amants de Sylvia” aborder les destins tragiques de Sylvia Ageloff et Ramón Mercader, et leur rôle dans le complot pour l’assassinat de Léon Trotski. “La dernière image” est une réflexion sur le fonctionnement des médias avec, comme toile de fond, le Kosovo de l’après-guerre. En 2013, maison éditoriale KOHA de Kosovo, traduit “La dernière image” (“Imazhi i fundit”) qui devient ainsi le premier roman graphique publié en langue albanaise. En 2014 paraît son roman graphique “Retour au Kosovo”[], dessiné par Jorge González dans la collection Aire Libre (Dupuis). Il prépare un roman graphique, pour la même collection, sur la Révolution cubaine, se basant sur ses propres recherches et sur des témoignages inédits, à paraître au courant de 2017[]. Dans le numéro du printemps 2016, la revue XXI a publié son récit graphique “Havana, USA”[], un reportage sur la communauté cubaine à Miami.

En parallèle, il développe son travail dans le jazz, en publiant l’album Aldea avec son Gani Jakupi Connections. Connections réunit un total de 17 musiciens venu d’horizons et de cultures différentes : Kosovo, Espagne, France, Suisse, Argentine, Uruguay, Venezuela, Brésil, Moldavie, etc. Dans ce premier CD, Jakupi se limite à composer, arranger et produire tout le matériel, mais reprend la guitare pour le projet suivant[], tout en recomposant la formation, afin d’y introduire un bandonéon et un violoncelle, entre autres. Le résultat en est l’album Kismet[], publié en 2014.

En tant que scénariste, il écrit « Sertão, ou la fin de temps » (Dargaud), avec Marc N’Guessan au dessin, et co-écrit avec Denis Lapière la série Barcelona!, dessinée par Ruben Pellejero et Eduard Torrents.

Les œuvres de Jakupi ont été publiées en français, espagnol, italien, portugais, catalan, anglais, russe, serbo-croate et albanais. L’association culturelle grecque « To Kafeneio ton Ideon » (sous le haut patronat de l’UNESCO) a consacré l’ensemble de l’œuvre de Gani Jakupi avec le prix « Alexandre le Grand », antérieurement remis à des personnalités comme Melina Mercouri, l’actrice franco-grecque de renommée internationale ou Jack Lang, ancien ministre de la culture française. [] 

Voilà, c`était donc cela, en points clés, notre résumé de la biographie de notre cher invité. Peut-être que ce soir nous découvrirons d`autres éléments qui n`étaient écrits nul part.

Finalement, au nom de l’association des Etudiants albanais de Genève, je profite de ce moment pour remercier la galerie PerspectivesArts9, respectivement M. Xavier Morin pour sa coopération et son engagement pour amener ici les livres “La dernière image” et “Retour au Kosovo”. Je remercie aussi l’association La Communauté Albanaise de Genève, sans laquelle il n’aurait pas été possible d’organiser cette soirée.

Maintenant, juste avant de passer aux questions et commentaires du public, nous passons la parole à monsieur Gani Jakupi.

Share This